Pulse Oksimetre Nedir?
Oksimetre, kandaki oksijen doygunluk seviyesini (SpO2) ve nabız hızını ölçen bir cihazdır. Genellikle parmak ucu oksimetreleri kullanılır, ancak hastane ortamlarında kulak memesi veya ayak parmağına takılan modelleri de bulunur.
Nasıl Çalışır? Oksimetre, parmağa takıldığında içindeki sensörler sayesinde kırmızı ve kızılötesi ışık dalgalarını kullanarak kanın oksijen taşıma kapasitesini analiz eder.
Oksimetre Ne İşe Yarar?
Oksimetre, birçok farklı sağlık durumu için önemli bilgiler sağlayabilir:
- Kandaki oksijen seviyesini ölçer: Oksijen seviyesi %95-100 arasında olmalıdır. %90 ve altındaki seviyeler hipoksiye (oksijen yetersizliği) işaret edebilir.
- Nabız hızını belirler: Dakikadaki nabız sayısını göstererek kalp sağlığınızı takip etmenize yardımcı olur.
- Solunum hastalıklarını takip etmeye yardımcı olur: KOAH, astım, zatürre ve COVID-19 gibi hastalıklarda oksijen seviyesini düzenli olarak kontrol etmek önemlidir.
- Sporcular için performans takibi sağlar: Oksijen seviyesinin düşük olması dayanıklılığı ve fiziksel performansı etkileyebilir.
- Yüksek rakımlı bölgelerde güvenliği artırır: Dağcılar ve pilotlar oksijen seviyelerini izleyerek hipoksi riskini önleyebilir.
Oksimetre Nasıl Çalışır?
Pulse oksimetre cihazları, alyuvarlar içinde var olan hemoglobinin oksijen tutup tutmamasına göre renk analizi yaparak ölçümü gerçekleştirir. Sensörleri sayesinde oksijen oranını tespit edebilmek için kanın rengini kullanmaktadır. Alyuvarların oksijen taşıma seviyesine göre kanın renk tonu değişmektedir. Cihaz üst tarafında bulunan sensör ile kızılötesi ışık gönderirken diğer tarafta bulunan algılayıcı yoluyla ölçümü tamamlar. Oksijen miktarı yüksek olan kan parlak kırmızı renktedir ve kızılötesi ışığın büyük çoğunluğunu absorbe eder. Algılayıcı sensöre ulaşan ışık miktarının ölçümü sonrasında da kandaki oksijen satürasyonu tespit edilir.
Oksimetre kullanılarak kandaki oksijen miktarı ile birlikte kalp atış hızı da ölçülebilmektedir. Cihazdaki sensörler atardamarların dakikadaki atış sayısını ölçümler. Bu sayede hastanın nabzı da cihaz sayesinde görüntülenebilir. Pulse oksimetre cihazlarındaki sensör kalitesi arttıkça ölçümlerin doğruluğu da artacaktır. Çocuk hastalarda daha kaliteli cihazlar ile ölçüm yapılması tavsiye edilmektedir. Sensör kalitesi düşük cihazlar ile ölçüm yapıldığında hatalı sonuçlar ile karşılaşılabilir.
Oksimetre Nasıl Kullanılır?
Adım Adım Oksimetre Kullanımı:
- Cihazı açın ve ekranın çalıştığını kontrol edin.
- Parmağınızı sensöre yerleştirin (tercihen işaret parmağı veya orta parmak).
- Hareketsiz kalın ve bekleyin (yaklaşık 10-15 saniye içinde sonuç görüntülenecektir).
- Oksijen seviyenizi ve nabzınızı kontrol edin.
- Değerleri takip edin ve anormal sonuçlar varsa doktorunuza danışın.
Pulse Oksimetre Çeşitleri Nelerdir?
Birçok cihaz gibi pulse oksimetreler de ihtiyaca göre şekillenmiştir. Batarya ya da pil ile tanışabilir olarak kullanılabilen modelleri mevcuttur. Pulse oksimetreler kullanım şekline göre 4’e ayrılmaktadır;
- Konsol tipi oksimetre
- Bilek tipi oksimetre
- El tipi oksimetre
- Parmak tipi oksimetre
Pulse oksimetrelerin ölçüm prensipleri aynıdır. Cihazlardaki farkı oluşturan etkenler alarm, batarya ve sensör kalitesidir. Cihazları ihtiyacınıza göre belirlemeniz gerekmektedir. Ölçümlerin yanlış olmaması için kaliteli pulse oksimetreler tercih edilmelidir. Yanlış ölçümler hastaya gereksiz müdahale ya da riskli bir durumu fark edememenize sebep olabilir. Bu tarz durumlarda hastanın yaşamı tehlikeye girebilir.